Συχνά η ζωή σου φέρνει ανηφόρες που δεν έχουν τέλος. Κοιτάζεις ψηλά τα πόδια σου είναι βαριά και το μόνο που σκέφτεσαι είναι να σταματήσεις. Κι όμως κάτι μέσα σου μια σπίθα που ούτε εσύ ο ίδιος δεν ήξερες ότι υπάρχει σε σπρώχνει να κάνεις το επόμενο βήμα. Αυτό δεν είναι πείσμα είναι η ελπίδα και όχι δεν μιλάω για την “ροζ” ελπίδα των social media που σου λέει ότι όλα θα πάνε καλά επειδή το θέλεις μιλάω για την ελπίδα ως βιολογική και ψυχική ανάγκη ως την κινητήριο δύναμη που μας κρατάει όρθιους όταν όλα γύρω καταρρέουν.
Αλήθεια έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί κάποιοι άνθρωποι “λυγίζουν” αλλά δεν σπάνε; Στην ψυχολογία το λέμε ανθεκτικότητα αλλά η ανθεκτικότητα χωρίς την ελπίδα είναι απλώς υπομονή η ελπίδα είναι που δίνει νόημα όταν όλα πάνε στραβά. Είναι η πεποίθηση ότι η παρούσα δυσκολία όσο βουνό κι αν φαίνεται τώρα είναι απλώς ένα επεισόδιο και όχι ολόκληρη η ζωή μας. Χωρίς αυτήν ο εγκέφαλός μας μπαίνει σε κατάσταση “παθητικότητας” σηκώνει τα χέρια ψηλά και παραιτείται.
Πώς όμως αυτή η αφηρημένη έννοια μεταφράζεται σε πράξη; Δεν είναι απλό, ούτε συμβαίνει με το πάτημα ενός κουμπιού. Χρειάζεται να εκπαιδεύσουμε το μυαλό μας να βλέπει πέρα από το τείχος που έχει υψωθεί μπροστά μας. Είναι μια διαδικασία επαναπρογραμματισμού αντί να ρωτάμε “γιατί σε μένα;”, η ελπίδα μας μαθαίνει να ρωτάμε “πώς θα βγω από εδώ;”.
Δεν είναι μόνο στο κεφάλι μας είναι στις ορμόνες μας
Πολλοί νομίζουν ότι η ελπίδα είναι κάτι σαν ευχολόγιο κάτι που ψιθυρίζουμε στον εαυτό μας για να μην τρελαθούμε. Κι όμως αν κοιτάξουμε τι συμβαίνει μέσα στο σώμα μας όταν νιώθουμε ότι “υπάρχει φως στο τούνελ”, θα εκπλαγούμε. Όταν το μυαλό πείθεται ότι η προσπάθεια έχει νόημα το σώμα ακολουθεί η κορτιζόλη η ορμόνη του στρες που μας κρατάει σε μόνιμο σφίξιμο αρχίζει να υποχωρεί και δίνει τη θέση της στη ντοπαμίνη είναι αυτό που το μικρό “κλικ” που σε κάνει να σηκώνεσαι από τον καναπέ ακόμα κι όταν νιώθεις εξαντλημένος.
Σκεφτείτε το λίγο διαφορετικά τι συμβαίνει όταν χάνουμε την ελπίδα; Το σώμα μας μπαίνει σε μια κατάσταση που οι επιστήμονες ονομάζουν “μαθημένη αβοηθησία”. Είναι σαν να έχεις ένα αυτοκίνητο με γεμάτο ντεπόζιτο αλλά αν η ελπίδα λείπει δεν πρόκειται να πατήσεις το γκάζι. Γιατί να το κάνεις άλλωστε αν πιστεύεις ότι ο δρόμος είναι κλειστός ή απροσπέλαστος;
Εδώ είναι που η ελπίδα γίνεται το απόλυτο εργαλείο επιβίωσης δεν μας κάνει απλώς να νιώθουμε καλύτερα μας κάνει πιο λειτουργικούς μας επιτρέπει να σκεφτόμαστε καθαρά να βρίσκουμε εναλλακτικές διαδρομές και να μην εγκλωβιζόμαστε στο “εδώ και τώρα” της οδύνης. Είναι η διαφορά ανάμεσα στο “πνίγομαι” και στο “κολυμπάω για να βγω στην ακτή”. Πόσες φορές έχετε δει ανθρώπους να καταφέρνουν το ακατόρθωτο απλώς και μόνο επειδή πίστευαν ότι υπάρχει έστω και μία πιθανότητα στο εκατομμύριο; Αυτό δεν είναι θαύμα είναι η βιολογία της ελπίδας στην πράξη.
Η αποτυχία δεν είναι το τέλος αλλά ένα μάθημα που δεν ζητήσαμε
Ας είμαστε ειλικρινείς μεταξύ μας κανείς δεν ξυπνάει το πρωί και λέει «τι ωραία, σήμερα θέλω να αποτύχω» η αποτυχία πονάει σε κάνει να αμφιβάλλεις για τα πάντα, από τις ικανότητές σου μέχρι την ίδια σου την αξία. Εκεί ακριβώς είναι που η ελπίδα κάνει τη μεγάλη διαφορά για έναν άνθρωπο χωρίς ελπίδα μια κλειστή πόρτα είναι ένας τοίχος για κάποιον όμως που κρατάει την ελπίδα ζωντανή, η ίδια πόρτα είναι απλώς ένα σημάδι ότι πρέπει να ψάξει για το παράθυρο.
Πολλές φορές μπερδεύουμε την ελπίδα με την αφέλεια νομίζουμε ότι ελπίζω σημαίνει “περιμένω να βρέξει λεφτά ή λύσεις από τον ουρανό”. Καμία σχέση η πραγματική ελπίδα είναι σκληρή δουλειά είναι η ικανότητα να κοιτάς τα συντρίμμια μιας προσπάθειας και αντί να λες “καταστράφηκα” να λες “τι μπορώ να σώσω από εδώ για να πάω παρακάτω;” είναι αυτό που οι παλιοί έλεγαν «πέσε επτά φορές, σήκω οκτώ».
Αναρωτηθείτε κάτι πόσα από τα πράγματα που θεωρείτε σήμερα δεδομένα στη ζωή σας ξεκίνησαν από μια αποτυχία που σας ανάγκασε να αλλάξετε πορεία; Η ελπίδα λειτουργεί σαν ένας εσωτερικός φακός στις δύσκολες στιγμές, το οπτικό μας πεδίο στενεύει βλέπουμε μόνο το πρόβλημα η ελπίδα ανοίγει το κάδρο. Μας θυμίζει ότι η ζωή είναι μεγαλύτερη από ένα λάθος ή μια κακή συγκυρία. Δεν είναι ανάγκη να νιώθεις δυνατός κάθε μέρα είναι όμως ανάγκη να πιστεύεις ότι η δύναμη θα επιστρέψει. Κι αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορείς να κάνεις στον εαυτό σου όταν όλα γύρω σου μοιάζουν ακίνητα και σκοτεινά.
Πώς “χτίζεις” την ελπίδα όταν οι αντοχές σου τελειώνουν
Μην περιμένεις την ελπίδα να σου χτυπήσει την πόρτα σαν “απο μηχανής θεός” η ελπίδα είναι μυς και όπως κάθε μυς στο σώμα μας αν δεν τον δουλέψεις ατονεί πώς όμως “δουλεύεις” κάτι τόσο αφηρημένο; Ξεκινάς από τα μικρά όταν όλα γύρω σου είναι μαύρα μην ψάχνεις για τον ήλιο ψάξε για έναν μικρό αναπτήρα μια μικρή νίκη μέσα στην ημέρα έστω και το ότι σηκώθηκες έφτιαξες το κρεβάτι σου ή ολοκλήρωσες μια δουλειά που ανέβαλες είναι καύσιμο.
Συχνά κάνουμε το λάθος να κοιτάμε το τέλος της διαδρομής και απογοητευόμαστε γιατί είναι πολύ μακριά η ελπίδα όμως τρέφεται από το “τώρα”. Αν μπορείς να βγάλεις την επόμενη ώρα τότε μπορείς να βγάλεις και την επόμενη μέρα είναι αυτό που λένε οι ορειβάτες μην κοιτάς την κορυφή γιατί θα ζαλιστείς κοίτα τα επόμενα δέκα εκατοστά μπροστά από τα πόδια σου.
Ένα άλλο μυστικό είναι οι άνθρωποι που επιλέγεις να έχεις δίπλα σου υπάρχουν άνθρωποι που λειτουργούν σαν “μαύρες τρύπες” ρουφάνε κάθε ίχνος αισιοδοξίας σου και υπάρχουν κι εκείνοι που χωρίς να σου λένε ψέματα ότι όλα είναι τέλεια, σου θυμίζουν ποιος είσαι η ελπίδα είναι κολλητική. Αν περιβάλλεσαι από ανθρώπους που έχουν μάθει να παλεύουν θα μάθεις κι εσύ. Μην φοβάσαι να ζητήσεις βοήθεια πολλοί νομίζουν ότι το να ελπίζεις σημαίνει να είσαι ένας μοναχικός καουμπόι που τα βγάζει πέρα μόνος του λάθος μερικές φορές η ελπίδα έρχεται μέσα από το χέρι κάποιου άλλου που σε βοηθάει να σηκωθείς. Και ξέρετε κάτι; Δεν υπάρχει τίποτα πιο δυνατό από δύο ανθρώπους που αρνούνται να παραιτηθούν μαζί.
Η ελπίδα είναι η επανάσταση του ανθρώπου απέναντι στο σκοτάδι
Τελικά αν το καλοσκεφτούμε η ελπίδα δεν είναι ένα “δώρο” που σου τυχαίνει αλλά μια συνειδητή επιλογή που κάνεις κάθε πρωί που ανοίγεις τα μάτια σου είναι μια πράξη επανάστασης. Σε έναν κόσμο που συχνά μας βομβαρδίζει με ειδήσεις για καταστροφές δυσκολίες και αδιέξοδα το να επιλέγεις να ελπίζεις είναι η μεγαλύτερη νίκη σου δεν είναι τυφλή αισιοδοξία είναι η άρνησή σου να αφήσεις το “σήμερα” να ορίσει το “αύριο”.
Κλείνοντας αυτό το κείμενο θα ήθελα να κρατήσετε κάτι μην τρομάζετε από τις στιγμές που η ελπίδα μοιάζει να χάνεται είναι φυσιολογικό. Ακόμα και οι πιο δυνατοί άνθρωποι έχουν νύχτες που νιώθουν ότι το σκοτάδι είναι πολύ πυκνό η διαφορά όμως είναι ότι η ελπίδα δεν χρειάζεται προβολείς για να επιζήσει της φτάνει μια χαραμάδα. Ένα βιβλίο μια κουβέντα ένα χαμόγελο στο δρόμο η σκέψη ότι κάποτε κατάφερες κάτι που νόμιζες ακατόρθωτο.
Η ελπίδα είναι η κινητήριος δύναμη γιατί μας επιτρέπει να ονειρευόμαστε σε έναν κόσμο που μας ζητάει μόνο να επιβιώνουμε μας δίνει το δικαίωμα να σχεδιάζουμε να ερωτευόμαστε να δημιουργούμε και να ξεκινάμε από την αρχή, όσες φορές κι αν χρειαστεί. Γιατί όσο αναπνέουμε υπάρχει πάντα η πιθανότητα για κάτι καλύτερο κι αυτή η πιθανότητα όσο μικρή κι αν φαίνεται είναι αρκετή για να αλλάξει τα πάντα.
Μην περιμένετε την τέλεια στιγμή για να νιώσετε ελπίδα η τέλεια στιγμή δεν υπάρχει υπάρχει μόνο το “τώρα” και η απόφαση να μην το αφήσετε να σας καταπιεί. Σηκώστε το κεφάλι πάρτε μια βαθιά ανάσα και θυμηθείτε η ελπίδα δεν είναι ο προορισμός είναι το καύσιμο για το ταξίδι και το δικό σας ταξίδι έχει ακόμα πολλές όμορφες σελίδες να γραφτούν.